HOME

نظرى به اوضاع اجتماعى و سياسى زمان نائب سوّم

حسين بن روح بيش از بيست سال نيابت و سفارت امام عصر (عج) را به عهده داشت. در اين دوران در

دستگاه خلافت عباسى در تعيين وزراء تغييرات گوناگونى رُخ داده است. بر اساس اين تغييرات زندگى

حسين بن روح نيز داراى فراز و نشيب هائى بوده است. گاهى در عالى ترين مراحل و گاهى هم با مشكلات فراوانى روبرو بودند.

 او حتى مدّتى( از 312-317) را در زندان به سر بردند و مدّتى را هم زندگى مخفيانه داشته است. (50) حسين بن روح در دوران سفارتش وكيلان و نمايندگانى در بلاد مختلف داشته اند كه از طريق آنها وظائف اش را انجام مى داد.

وى تنها در بغداد داراى دَه وكيل بوده كه هر كدام از رجال برجسته زمان خودشان بوده اند. حسين بن روح در سازماندهى تشكيلات وُكلا، بسيار موفّق بوده است زيرا او در زمان محمد بن عثمان( سفير دوم) خود يكى از وكيلان نزديك ايشان بوده است.

 كه اين قرابت و نزديكى موجب شد كه وكيلان سفير دوّم كه پس از رحلت سفير دوّم، همچنان براى وكالت سفير سوّم اِبقاء شده بودند، حسين بن روح را در انجام وظائف اش به خوبى يارى نمايند.

 و به همين جهات بود كه شيعيان اماميه توانستند حضور مقتدرانه خويش را در پايتخت حكومت عباسى و ديگر مكانهاى تحت نفوذ آنان حفظ نمايد. و اين مهم انجام نشد جُز با درايت و هوشمندى سفير سوّم در نحوه رفتار و عملكردش در برابر دستگاه خلافت.

 حسين بن روح در دوران سفارتش با حوادث مختلفى روبرو شد كه از دردناكترين آنها مخالفت محمد بن على شلمغانى بود، كه بدون دليل و تنها به جهت حسادتى كه داشت نيابت حسين بن روح را منكر شد.

 و خود ادعاى سفارت نمود و بعدها او تا ادعاى ألوهيت نيز پيش رفت.

و سرانجام توقيعى در لعن او از سوى امام عصر(عج) صادر شد. شلمغانى در ابتدا از فقهاى اماميه و از وكلاى أئمه(ع) به حساب مى آمد او به دلايل جاه طلبانه اى بسوى غلوّ كشيده شد و با شگردهائى كه انجام مى داد توانست براى مدّتى مشكلاتى را براى اماميه ايجاد كند، بدون ترديد شلمغانى و همدستان او يكى از مهمترين اسباب بدنامى براى شيعيان بودند.

  به پاس احترام به حسين بن روح به جهت سالها خدمت صادقانه و مخلصانه اش شرح حال او را با ذكر حديثى كه بيانگر أوج اخلاص و فداكارى او نسبت به ساحت مقدّس امام عصر(عج) است به پايان مى بريم: از ابوسهل اسماعيل بن على نوبختى كه از علماء بزرگ شيعه ساكن بغداد بوده سؤال كردند كه چه شد كه پس از نائب دوم، حسين بن روح را به مقام سفارت و نيابت برگزيدند و اين منصب به شما داده نشد؟ او در پاسخ گفت:

 كسانى كه حسين بن روح را به اين مقام برگزيدند از ما داناتر و بيناترند.

 لكن من فردى هستم كه با افراد مختلف به مناظره و گفتگو مى پردازم اگر من مكان امام زمان(ع) را مانند حسين بن روح مى دانستم چه بسا در حين بحث و مناظره جايگاه امام (ع) را نشان مى دادم لكن حسين بن روح اگر امام زمان(ع) زير عباى او باشد و او را قطعه قطعه كنند امام(ع) را نشان نخواهد داد