روزنه هاي اميد در عصر غيبتوضعيت جهان پيش از ظهور امام عصر(ع) به گونهاي است كه شايد انسانهايي را به يأس بكشاند؛ چنانكه بعضي از روايات اشاره به همين موضوع داشته و رواج هرج و مرج، ناامني، شيوع بيماري و گرسنگي و... را به عنوان ويژگيهاي اين دوران برشمرده اند؛ ليكن روايات ديگري نيز وجود دارد كه در آنها به نكات روشن و روزنههاي اميد براي شيعيان و انسانهاي مؤمن و متعهد اشاره شده است. برخي از روايات درباره مؤمناني سخن ميگويد كه هيچگاه زمين از آنان تهي نميشود و آنان در شرايط سخت پيش از ظهور نيز در سراسر جهان حضور دارند. رواياتي هم به نقش علما و دانشمندان اسلامي در زمان غيبت اشاره دارند كه هر از چند گاه يكي از آنان موجب دگرگوني در جامعه و حفظ دين خدا ميشود. در بعضي از روايات معصومين(ع) نيز از نقش ويژه شهر قم پيش از ظهور امام زمان(ع) ياد شده است. 1. نقش مؤمنان حقيقيبعضي از روايات در پاسخ كساني آمده است كه گمان ميكردند روزگاري خواهد رسيد كه جامعه از وجود انسانهاي مؤمن تهي و بيبهره شود. امام(ع) اين گمان را نفي كرده و از وجود مؤمنان در هر روزگاري خبر داده است: زيد زراء ميگويد: به امام صادق(ع) عرض كردم: ميترسم ما از مؤمنان نباشيم. امام فرمود: چرا چنين فكر ميكنيد؟ گفتم: زيرا ميبينم در ميان ما كسي نيست كه برادرش را بر درهم و دينار مقدم دارد، ولي اين را ميبينم كه درهم و دينار را به برادر ديني - كه ولايت امير مؤمنان(ع) ما را به دور يكديگر به گرد آورده - ترجيح ميدهيم. امام صادق(ع) فرمود: اين چنين نيست كه ميگويي شما اهل ايمان هستيد ليكن ايمان شما كامل نميشود تا هنگامي كه قائم آل محمد(ع) قيام كند. در آن هنگام خداوند خفرَد شما را نيز كامل ميكند و شما مؤمنان كامل ميشويد. سوگند به آن خدايي كه جانم در دست قدرت اوست كه در سراسر جهان، انسانهايي هستند كه همه دنيا در نظرشان با پر پشهاي برابري نميكند.1 2. نقش علما و دانشمندان شيعههرگاه ابرهاي سياهي و جهل سايه خود را بر جوامع بشري گسترانده است دانشمندان و علماي ديني مسؤوليت خود را در جهت زدودن جهل و ناداني از انديشهها و فساد و تباهي از دامن مردمان، بهخوبي انجام دادهاند. طبق روايات، علما در آخرالزمان اين نقش را به خوبي ايفا ميكنند. امام هادي(ع) در اين زمينه ميفرمايد: اگر در دوران غيبت قائم آل محمد(ص) دانشمنداني نبودند كه مردم را به سوي او هدايت و راهنمايي كنند و با حجتهاي الهي از دينش دفاع نمايند و شيعيان ضعيف را از دامهاي شيطان و پيروانش رهايي داده و از دام ناصبيها (دشمنان اهل بيت) نجات بخشند كسي در دين خدا پا برجا نميماند و همه مرتد ميشدند؛ ولي آنان رهبري دلهاي شيعيان ضعيف را با قدرت در دست گرفته و حفظ ميكنند؛ چنانكه ناخداي كشتي سكان و فرمان كشتي را نگاه ميدارد. بنابراين آنان نزد خدا والاترين انسانها هستند.2 رسول خدا(ص) پيرامون زنده كننده دين در هر قرن ميفرمايد:خداوند بزرگ براي امت اسلام در آغاز هر قرن شخصي را برميانگيزاند تا دين را احيا و زنده نمايد.3 اينگونه روايات با صراحت به نقش علما در روزگار غيبت اشاره كرده و به خنثي شدن توطئه شيطانها و تجديد حيات دين به دست دانشمندان تصريح ميكند. اثبات اين مطلب در روزگار ما به دليل و برهان نياز ندارد. نقش حضرت امام خميني(ره) در از بين بردن نقشههاي شوم دشمنان - كه اساس دين را در جهان معاصر در معرض خطر قرار داده بودند - بر كسي پوشيده نيست. عزتي كه اسلام در اين عصر يافته به بركت انقلاب اسلامي ايران و بنيانگذار آن حضرت امام خميني است. 3. نقش شهر قم در آخرالزمانآنگاه كه جامعه بشري به سوي انحطاط و تباهي پيش ميرود روزنه اميدي نمايان ميگردد، مردمي پرچمدار نور در دل تاريكيها ميشوند. شهر قم در آخرالزمان اين نقش را بر عهده دارد. روايات بسياري وجود دارد كه در آنها اين شهر مقدس و انسانهاي وارستهاي كه در آن وجود خود را از چشمه زلال مكتب اهلبيت سيراب كرده و رسالت ابلاغ پيام را برعهده گرفتهاند، ستايش شدهاند. ائمه معصومين(ع) درباره قم و نقش آن در نهضت فرهنگي زمان غيبت امام زمان سخناني دارند كه به برخي از آنها اشاره ميشود: 3-1 - قم حرم اهلبيت: از برخي روايات برداشت ميشود كه قم و اهل آن نشانه و الگوي تشيع و ولايت بوده و خواهند بود، از اين رو هر كس را كه مي خواستند دوستدار اهلبيت و علاقهمند به آنان معرفي نمايند او را «قمّي» خطاب ميكردند. چنانكه در روايتي آمده است: گروهي خدمت امام صادق(ع) شرفياب شدند و گفتند:ما از مردم «ري» هستيم، حضرت فرمود: آفرين به برادرانمان از «اهل قم». آنان چند بار تكرار كردند: ما از «ري» خدمت شما رسيدهايم. حضرت نيز سخن نخست خود را تكرار ميكرد. آنگاه فرمود: حرم خداوند مكه است؛ براي رسول خدا نيز حرمي در مدينه است؛ كوفه حرم اميرالمؤمنين است و حرم ما (اهل بيت) شهر قم است. و به زودي دختري از فرزندانم به نام فاطمه در آن دفن ميشود، هر كس او را (با معرفت) زيارت كند، بهشت بر او واجب ميشود. راوي ميگويد: «امام صادق اين سخن را هنگامي بيان فرمود كه هنوز امام كاظم متولد نشده بود».4 در روايت ديگري به نقل از «صفوان» آمده است: روزي نزد (ابوالحسن) امام كاظم بودم و سخن از مردم قم و ميزان علاقه و دلبستگي آنان به حضرت مهدي(ع) به ميان آمد. امام هفتم فرمود: «خداوند آنان را رحمت كند و از آنان خشنود باشد». آنگاه ادامه داد: بهشت هشت در دارد كه يكي از آنها براي مردم قم است، در ميان شهرها و كشورها، آنان نيكان و نخبگان شيعيان ما هستند. خداوند ولايت و دوستي ما را با طينت و سرشت آنان آميخته است.5 ائمه معصومين(ع) شهر قم را از ابتدا، پايگاه عاشقان اهلبيت و حضرت مهدي(ع) ميدانستهاند و شايد دري از بهشت كه به شهر قم اختصاص دارد، باب المجاهدين يا بابالاخيار (درب نيكان) باشد؛ چنانكه در روايت نيز به اهل قم، «نيكان شيعه» گفته شده است. 3-2 - شهر قم، حجت بر ديگران: خداوند در هر زمان، انسانهايي دارد كه بر ديگران حجتاند و چون آنان در راه خدا قدم برداشته و براي اعتلاي كلمه الله مبارزه ميكنند، خداوند ياور آنان خواهد بود و شر دشمنان را از آنان دور ميكند. در زمان غيبت امام عصر(ع) قم و مردم آن بر ديگر انسانها حجت هستند. امام صادق(ع) ميفرمايد: گرفتاريها و مشكلات از قم و مردمش به دور است و روزگاري خواهد رسيد كه قم و مردم آن حجت بر همه مردمان باشند و آن هنگام ظهور حضرتش ميباشد و اگر چنين نبود زمين اهلش را فرو ميبرد. به يقين فرشتگان، گرفتاريها را از قم و مردمانش دور ميكنند و هيچ ستمگري قصد قم را نميكند مگر آنكه خداوند كمرش را ميشكند و او را گرفتار درد، مصيبت يا دشمن ميگرداند. خداوند نام قم و مردم آن را از ياد ستمگران ميبرد چنانكه آنان ياد خدا را فراموش كردهاند.6 3-3 - مركز نشر فرهنگ اسلامي: يكي ديگر از موارد قابل توجه در روايات اين است كه شهر قم در روزگار غيبت به عنوان مركزيتي براي رساندن پيام اسلام به گوش مستضعفان زمين درخواهد آمد و علما و دانشمندان ديني آن حجتي بر جهانيان خواهند شد. امام صادق(ع) در اين باره ميفرمايد: به زودي شهر كوفه از مؤمنان تهي ميگردد و علم و دانش از آنجا رخت برميبندد و چون ماري كه در گوشهاي چنبره زده است محدود ميگردد و آنگاه علم در شهري كه به آن قم ميگويند آشكار ميشود و اين شهر پايگاه علم و فضيلت و معدن دانش و كمال ميگردد به گونهاي كه روي زمين هيچ مستضعف (فكري) نميماند كه از دين آگاهي نداشته باشد - حتي زنان پردهنشين - و اين زمان در نزديكي ظهور قائم ما خواهد بود. خداوند، قم و مردمش را جانشينان حضرت حجت قرار ميدهد و اگر چنين نبود زمين اهلش را فرو ميبرد و حجتي بر زمين نميماند. علم و دانش از شهر قم به شرق و غرب جهان سرازير ميشود و بر جهانيان تمام ميگردد به گونهاي كه هيچ شخصي نميماند كه دين و دانش به او نرسيده باشد. آنگاه حضرت قائم ظهور ميكند و عذاب الهي بر كافران به دست آن حضرت فرو ميآيد؛ زيرا خداوند از بندگان انتقام نميگيرد مگر هنگامي كه حجت بر آنان تمام شده باشد.7 در روايت ديگري آمده است: اگر مردم قم نبودند دين از بين ميرفت.8 پي نوشتها :
1 .
بحارالانوار، ج67، ص351. |